September 2026

Uitdagende transformatie Het Spaansche Hof

VV+ Opvallend

Afgelopen voorjaar opende Het Spaansche Hof in Den Haag opnieuw haar deuren na een grootschalige restauratie. Nog steeds een Rijksmonument uit 1469, maar dan afgestemd op de eisen van nu. Samen met RE-BORN onderzocht Kentie Architecten welke nieuwe invulling recht zou doen aan het gebouw. Binnen de transformatie speelde verduurzaming een belangrijke rol bij zowel de bouwkundige aspecten als de installatietechniek.

Het restaureren en herontwikkelen van Het Spaansche Hof is voor de betrokken partijen een flinke uitdaging geweest. Er gelden nu eenmaal strenge regels met betrekking tot het in stand houden van het originele gebouw. En dat heeft weer impact op de verbouwing, de installatietechniek en de inrichting. Het gebouw ligt bovendien in hartje Den Haag wat een extra uitdaging betekent qua logistiek en opslag van bouwmaterialen. Voor het plaatsen van de buitenunits moest installateur Zondervan maanden van tevoren vergunningen aanvragen om de straat af te sluiten en een kraan te kunnen plaatsen.

Geschiedenis

Het Spaansche Hof behoort tot de oudste en meest bijzondere stadspaleizen van Den Haag. Het pand uit 1469 diende als woonhuis van Gerrit van Assendelft en kende door de eeuwen heen uiteenlopende functies. In 1677 was het onder meer in gebruik als Spaanse ambassade, waaraan het gebouw zijn naam ontleent. Ook raadpensionaris Johan de Witt woonde er en verder heeft het dienst gedaan als veilinghuis, evenementenlocatie en kantoor.

Toen het pand in 2020 werd aangekocht door RE-BORN, was er sprake van veel achterstallig onderhoud door leegstand. Begin 2024 startte daarom een complexe restauratie die begin dit jaar werd afgerond. In gerestaureerde vorm combineert het gebouw verschillende functies. Zo worden de karaktervolle zalen opengesteld voor verhuur, met een focus op evenementen, bruiloften en zakelijke bijeenkomsten. Daarnaast krijgt het een hotelfunctie en zal in het najaar een wijnbar worden geopend.

Respect

Werken aan een monument betekent voortdurend respect bewaren voor de historie en de geldende wet- en regelgeving. De transformatie vroeg dan ook om slimme ingrepen. Op de eerste verdieping is bijvoorbeeld een verhoogde zwevende dekvloer toegevoegd, waarmee geluidsoverdracht tussen hotel en evenementenruimten wordt beperkt. Maar ook de installatietechniek profiteert van deze extra ruimte.
Richard van Toorenburg, operationeel directeur van installatie adviesbureau J. van Toorenburg: ‘Het ingewikkeldste traject was het aanleggen van een volledige riolering boven een monumentale ruimte die niet mocht worden aangetast. Hiervoor hebben we een ruim 40 cm hogere vloer op de eerste verdieping verzonnen om de verschillende rioleringen te koppelen en achter bestaande wanden te laten zakken. Ook was er voor de nieuwe stroomvoorziening een boring van ruim 260 m nodig die Stedin moest maken. Omdat dit soort klussen niet een-twee-drie zijn gebeurd, is een tijdelijk accusysteem geplaatst van ruim 100 kWh waarmee de commissioning heeft kunnen plaatsvinden.’

Warmte- en koudevoorziening

Voor het verwarmen en koelen van het hotel is gekozen voor een change-over systeem. Elke hotelkamer beschikt over een fancoilunit waarvan de warmte of koude wordt geleverd door een lucht-water-warmtepompsysteem in cascade. Dit systeem van Remeha baseert zich op de actuele buitentemperatuur. Alle afgifte in het gebouw is decentraal geregeld en reageert op de aangeleverde temperatuur uit het centrale net. Ook de ventilatie is per kamer geregeld met een CO₂-gestuurde afzuiging van Climarad, gecombineerd met een natuurlijke toevoer direct op de fancoilunits. Hierdoor
is het hele gebouw ook meteen rookwerend uitgevoerd.
De bestaande ketelinstallatie is in vermogen flink teruggeschroefd, omdat deze voornamelijk alleen nog maar dient als backup-verwarming van het warmtepompsysteem van het hotel. Daarnaast is hij in staat pieken op te vangen en levert hij warmte aan de evenementenzalen in de stijlkamers. Omdat daar overal vacuümglas is toegepast, is
de transmissie en daarmee de warmtevraag, beperkt.

De warmtepompboosters van Nathan zijn gekoppeld voor (legionellavrij) tapwater. Hierbij gaat het om water-water-warmtepompen die zowel op koeling als verwarming draaien. De Remeha MiTera Plus zorgt tot slot voor de regelstrategie en schakelt op basis van buitentemperatuur en energieprijzen.

Label A

Qua verlichting zijn uiteraard alle lichtbronnen met led uitgevoerd waarvan de aansturing grotendeels gebeurt op basis van daglichtmetingen. Verder is vacuümglas met achterzetramen toegepast voor een comfortabel binnenklimaat. Op het dak ligt een aantal pv-panelen voor de opwekking van duurzame stroom. Alle maatregelen bij elkaar hebben bijgedragen aan het behalen van een energielabel A voor het hele gebouw.

Tekst: ing. Marjolein de Wit - Blok
Fotografie: Lyan van Furth/@lvffood, Kentie Architecten/RE-BORN

Meer weten over innovatieve technieken en ontwikkelingen?
Meld u dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief.