Februari 2026
‘Sector is 180 graden gedraaid en twee stappen opgeschoven in keten’
Interview met Wijnand van Hooff, directeur Holland Solar
Mede ingegeven door het naderende einde van de salderingsregeling, terugleverkosten, netcongestie en sterk fluctuerende stroomprijzen, richt de zonne-energiesector zich meer en meer op opslag en energiemanagement. ‘In twee jaar tijd is de sector 180 graden gedraaid en twee stappen opgeschoven in de keten. We zijn totaaloplossingen gaan bieden, waarin systeemintegratie in de vorm van opwek, opslag, en energiemanagement een grote rol speelt,’ zegt Wijnand van Hooff, algemeen directeur van Holland Solar.
De crisis in de zonne-energiesector die volgde op de aankondiging van het afschaffen van de salderingsregeling en de invoering van terugleverkosten, hakte er flink in. Daar waar de branche op zijn hoogtepunt maandelijks 70.000 zonnestroomsystemen installeerde, ging het plotseling naar nog geen 10.000 systemen. Ook het aantal zonnestroominstallateurs nam sterk af.
Toch vindt Wijnand van Hooff het stoppen met salderen geen slecht idee. ‘De salderingsregeling heeft ons veel gebracht. Het is misschien wel de beste stimuleringsregeling die we ooit hebben gehad. En ja, het afschaffen van de regeling heeft voor veel onrust en leed gezorgd. Met name omdat het niet stapsgewijs gaat, zoals wij hadden voorgesteld, maar heel abrupt. En zonder vervangende incentives. Maar we moeten ons ook realiseren dat we door het salderen, het elektriciteitsnet zijn gaan gebruiken als gratis batterij en het net kan die functie gewoon niet meer aan.’
‘We moeten toe naar meer flexibiliteit in het energiesysteem en de salderingsregeling verhindert dat. Om zonnestroom zoveel mogelijk zelf te kunnen gebruiken, gaan we zonnepanelen integreren in een systeem van opslag, sturing en slimme afname. Met die insteek en werkwijze gaan solar-installateurs en -ontwerpers nu weer markt winnen. Dat is wat mij betreft Solar 2.0; een nieuwe fase, met nieuwe kansen.’
Solar, storage en wind
Het is niet voor niets dat Holland Solar al een tijdje nauw samenwerkt met Energy Storage NL en NedZero, de branchevereniging van de Nederlandse windenergiesector. ‘Die werelden raken steeds meer vervlochten. Eind vorig jaar publiceerden we samen met Energy Storage NL onze gedeelde Systeemvisie. Daarin zeggen we dat zonne-energie niet langer los gezien kan worden, maar een integraal onderdeel moet zijn van een nieuw slim en flexibel energiesysteem. Wat Nederland nodig heeft, is duurzame, betrouwbare en betaalbare energie in de gewenste vorm, op de gewenste locatie en het gewenste moment. Daarvoor zijn zon, wind en batterijsystemen steeds vaker in samenhang nodig.’
Dat maakt de opgave uitdagender, waarbij de rol van de installateur en de ontwerper verandert. Van ‘panelenleggers’ moeten ze nu systeemdenkers worden. Ze staan voor de opgave om maatwerkoplossingen te vinden die de opwek optimaliseren en de afname slim sturen, rekening houdend met de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet.
Kennis op peil brengen
Dat vraagt om extra kennis. Zo snel als de pv-markt zich ontwikkelde na 2015 – met kwaliteitsissues als bijverschijnsel – zo snel richt de markt haar pijlen nu op integrale energiesystemen. Dat kan risico’s met zich meebrengen, want niet alle ontwerpers en uitvoerders hebben daar al voldoende kennis voor in huis.
‘Net op het moment dat we voor zonnestroominstallaties het hele systeem van kennis en kwaliteitsborging op de rails hadden, kwam deze koersverandering. Dat gaat echt heel snel. Klanten vragen steeds vaker om geïntegreerde oplossingen, en aanbieders willen daarin mee. We moeten nu dus snel schakelen om de benodigde kennis op peil te brengen. Samen met Techniek Nederland zijn we bezig om opleidingen aan te passen aan de nieuwe realiteit. Bijvoorbeeld voor de integratie met batterijsystemen en de inregeling van gekoppelde systemen. Tegelijkertijd werken we met certificeringsinstanties en inspecteurs aan normen en controlesystemen om kwaliteit te borgen. Elke schakel in de keten heeft een verantwoordelijkheid. Ook de groothandel bijvoorbeeld. Hun magazijnen staan nu ineens vol met batterijsystemen en laadpalen. De verkopen gaan heel hard, maar in hoeverre wijzen ze installateurs op de aandachtspunten voor veilige installatie? Niet genoeg, denk ik.’
EMS wordt cruciaal
Energiemanagementsystemen (EMS) spelen een centrale rol in de nieuwe oplossingen die de markt biedt, geeft Van Hooff aan. Met een EMS worden laadpalen, batterijen en warmtepompen slim aangestuurd. Ze optimaliseren het eigen verbruik en leveren flexibiliteit aan het net. ‘Waar we tot nu toe de opgewekte zonnestroom via een eigen groep terugstuurden naar het net, gaan energiemanagementsystemen al die stromen nu slim sturen, zodat duurzaam opgewekte elektriciteit zo veel mogelijk voor eigen gebruik kan worden ingezet.’
‘Het zwaartepunt van het werk van de installateur verschuift dus van het dak naar de meterkast. Batterijen zijn een waardevolle toevoeging in het totaalplaatje. Zolang er geen werkbare oplossingen zijn voor de exploitatie van buurtbatterijen, zullen dat met name thuisbatterijen zijn. Maar we kunnen natuurlijk ook slimme laadpalen en warmtepompen inzetten om energie op te slaan. Als de panelen overdag veel zonnestroom opwekken of als de prijs van elektriciteit laag of zelfs negatief is, kan de warmtepomp op die momenten warmte opwekken en die energie opslaan in het watervat of in de woning. Of je stopt de overtollige stroom via de EV-laadpaal in je elektrische auto.’
‘Zon, wind en batterijsystemen steeds vaker in samenhang nodig’
Stimuleren met flexbonus
Van Hooff beseft dat huishoudens met pv-installaties zullen moeten investeren in ‘randapparatuur’ om het eigen gebruik te optimaliseren. De directeur van Holland Solar denkt een oplossing te hebben: de flexbonus. Een subsidie die het combineren van zonnepanelen met een maatregel om het eigen verbruik te verhogen, beloont. Die bonus zou een onderdeel kunnen worden van de bestaande ISDE-regeling, meent hij. ‘Dat is in het voordeel van de overheid en de maatschappij. Want hoe meer we overstappen op slimme, integrale systemen, hoe minder last we zullen hebben van netcongestie.’
Dat is ook wat hij inbrengt aan de onderhandelingstafel met de formateurs van een nieuw kabinet: stimuleer huishouders om de omslag te maken en gebruik onze oplossingen om netcongestie te bestrijden. ‘Als we meer eigen stroom van zon en wind gebruiken, neemt de invoedingscongestie af. Tegelijkertijd kunnen we met duurzame energiesystemen ook bijdragen aan het verminderen van afnamecongestie. Bedrijven die willen uitbreiden, hoeven niet in de wachtrij voor een grotere aansluiting, maar worden in grote mate zelfvoorzienend. Het leidt er uiteindelijk toe dat het elektriciteitssysteem verduurzaamt en dat is goed voor het milieu, goed voor de portemonnee, én we lossen onze geopolitieke afhankelijkheid op.’
Afschakelen wordt bewust keuze
Met slimme energiesystemen – voorzien van een energiemanagementsysteem – voorkomen gebruikers ook dat ze zero feed-in krijgen opgelegd door hun energieleverancier. Ze kunnen er immers zelf voor zorgen dat ze niet terugleveren, of dat alleen doen op momenten dat het net dit aankan. Door de productie automatisch te verminderen of stop te zetten (dynamisch curtailment) bij netcongestie of door de overtollige energie tijdelijk op te slaan in een batterij of warmtepomp. Laadpunten die de pv-opbrengst volgen en daar de opslag of afgifte op afstemmen (bidirectioneel laden), gaan met name bij utiliteitsgebouwen een belangrijke rol spelen.
Van Hooff : ‘Zero feed-in wordt van een opgelegde maatregel een bewuste keuze. Dat is puur een kwestie van marktwerking. Als je er niks meer voor terugkrijgt of er zelfs voor moet betalen, stop je vanzelf met terugleveren. Anders komt je businesscase onder druk te staan. Laat dat wel regelen door een EMS. Zelf steeds de knop aan en uit zetten, brengt de levensduur van de omvormer in gevaar.’
Pv blijft verstandige keuze
Het berekenen van de terugverdientijd vindt hij overigens geen goede manier om naar de verduurzamingsopgave te kijken. ‘Op dit moment wordt ruim de helft van al onze elektriciteit in Nederland duurzaam opgewekt. En dat moet natuurlijk 100 procent worden. We hebben niet de luxe om ons te laten leiden door terugverdientijden. De publieke opinie is dat de terugverdientijd van een zonne-energiesysteem onder druk staat. Maar met de huidige, snel fluctuerende energieprijzen kan je helemaal geen terugverdientijd berekenen. Wat je wel kan doen is berekenen wat een zonnestroomsysteem in 25 jaar gaat opwekken. Als je de investering deelt door dat aantal kilowatturen dan kom je gemiddeld op een kostprijs van zo’n 5 cent per kwh. Dat is aanzienlijk minder dan wanneer je stroom moet kopen bij een elektriciteitsmaatschappij. Dus wat mij betreft is het altijd verstandig om voor pv te kiezen. Maar zorg er dan wel voor dat je zoveel mogelijk van je eigen zonnestroom zelf gebruikt.’
‘Zwaartepunt van werk installateur verschuift van dak naar meterkast’
Markt groeit weer
De markt krabbelt langzaam weer op, merkt Van Hooff. Ondanks dat het in 2025 geïnstalleerd zonnestroomvermogen achterblijft op dat van 2024, neemt de installatie van andere systeemonderdelen toe. ‘Het laat zien dat de sector in de breedte wel weer groeit. Vooral het aantal geïnstalleerde batterijen is in 2025 enorm gestegen, met name bij woningen. De batterijcapaciteit is met zo’n 140 procent gestegen. Als het aantal geïnstalleerde zonnepanelen weer gaat groeien en slimme systeemoplossingen meer voet aan de grond krijgen, zie ik een heel gezonde toekomst voor de sector.’
‘Van de 8 miljoen woningen in Nederland, heeft op dit moment 3 miljoen al zonnepanelen op het dak. Er is dus nog wel wat uitbreiding mogelijk, maar daar ligt niet de grootste potentie. Die zie ik vooral in grote utiliteitsgebouwen en in zonneparken. Als je een loods vol legt met zonnepanelen zet je grote stappen. En niemand zal daar bezwaar tegen maken.’
‘Zonneparken liggen gevoeliger, maar samen met TNO en Wageningen Universiteit hebben we een EcoCertified Solar Parks-label ontwikkeld, een leidraad voor het ontwikkelen van zonneparken met aantoonbare meerwaarde voor natuur en bodemkwaliteit. We hebben zonneparken echt hard nodig. Vaak is het de enige optie voor een industrieterrein om uit te kunnen breiden. En dat is nodig om de bedrijvigheid en de arbeidsmarkt in gebieden aan de gang te houden. Daarnaast hebben we een gedragscode ontwikkeld die bijvoorbeeld voorziet in buurtparticipatie. Als de buurt betrokken is, zie je veel bezwaren in rook opgaan.’
Bestaande systemen ombouwen
Pv blijft dus een cruciaal onderdeel van een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem, maar dan wel in combinatie met opslag, flexibiliteit en slimme aansturing. Van Hooff: ‘We moeten de energietransitie niet langer als losse puzzelstukjes benaderen, maar bekijken door een integrale bril, ondersteund door consequent beleid. Zoals het er nu naar uitziet, is twee derde van ons politieke landschap vóór serieus klimaat- en energiebeleid. Er is dus voldoende draagvlak om meer te doen dan we in de afgelopen twee jaar hebben gedaan.’
‘Belangrijk daarbij is dat de overheid de doelen uit het Nationaal Programma Energiesystemen vasthoudt, ook als het even tegenzit. Ook zullen we ervoor moeten zorgen dat de sociale huursector meekan in een eerlijke energietransitie. Het is aan de installatiebranche om de komende jaren bestaande pv-systemen om te bouwen tot slimme systemen die het eigen gebruik optimaliseren. Daarmee kunnen we weer groeien als sector en helpen we Nederland vooruit.’
Wijnand van Hooff
Wijnand van Hooff begon zijn loopbaan bij het Korps Mariniers en kwam na uiteenlopende functies in de energiewereld terecht. Eerst als operationeel manager bij energieleverancier Qurrent, later als projectleider van R&D-projecten rondom zonnecellentechnologieën, onder andere voor ECN, later TNO. In 2012 werd hij programmadirecteur bij TKI Urban Energy. In die functie vertegenwoordigde hij de zonne-energiesector op het gebied van innovatie.
Sinds 2019 is Van Hooff algemeen directeur van Holland Solar, de branchevereniging voor alle bedrijven – van producenten en importeurs tot installateurs en recyclers – die actief zijn in de Nederlandse zonne-energiesector. De vereniging streeft naar het faciliteren van duurzame groei voor de sector. Door lobby te voeren, kennis te verspreiden en kwaliteitsstandaarden te ontwikkelen. Sinds het voorjaar van 2025 is Van Hooff ook directeur van NedZero, de branchevereniging van de Nederlandse windenergiesector.
Tekst: Astrid Zoumpoulis - Verbraeken
Fotografie: Herbert Wiggerman