December 2025
Warmte oogsten via PCM’s
Thermeleon kwam enkele jaren geleden met een warmtebatterij voor de glastuinbouw op de markt. Deze startup, die Jildou de Jong samen met een mede-studente van de TU Delft begon, werkt sinds 2021 aan verschillende productvarianten. De warmtebatterij van Thermeleon is gemaakt van phase change material (PCM) en wordt passief ‘opgeladen’ met een gedeelte van de overtollige restwarmte in een kas.
‘In 2023 kregen we de kans onze warmtebatterij te beproeven in een kas van 1 hectare bij Koppert Cress in het Westland. Dat was de eerste grote toepassing waarin we ons product over alle seizoenen nauwkeurig konden monitoren’, vertelt De Jong. ‘De resultaten tonen dat de warmtebatterij een aanzienlijk aandeel heeft in gewenste duurzame verwarming en koeling van een kas.’
‘De warmtebatterij koelt de kas als het overdag te warm wordt door warmte te absorberen. Zodra het ’s nachts te koud wordt, verwarmt de batterij de kas door warmte af te geven. Verder zorgt het product dat de kas op koude dagen minder snel afkoelt door de extra warmtetraagheid. Dit kunnen we afstellen via de instellingen in de warmtebatterij die we in de kas van Koppert Cress installeerden.’
Lichtmetingen op het kasdak zijn onderdeel van het valideren van een homogene lichtverdeling in de kas met de warmtebatterij.
Microklimaten
Thermeleon zegt dat hun warmtebatterijen op veel plekken in de kas kan worden geïnstalleerd, eigenlijk overal waar ze de kaslogistiek niet in de weg zitten. Afhankelijk van het type kas en teeltklimaat worden de meest strategische plekken gezocht.
‘We doen eerst een uitgebreide analyse om de hot- en koudespots in een kas te lokaliseren. Een kas kent verschillende microklimaten. Gebaseerd op die analyse, installeren we de warmtebatterij op verschillende plekken in de kas, zodat ze de temperatuurhomogeniteit vergroten, De pre-engineering doen we met onze zelf ontwikkelde software, getraind met vier jaar aan data van PCM-producten in de kas. Ook profiteren we van een jarenlange onderzoekssamenwerking met Wageningen Universiteit, waardoor we geavanceerde kassimulaties kunnen gebruiken.’
Forse bijdrage
Uit de resultaten bij onder meer Koppert Cress blijkt dat de warmtebatterij jaarlijks substantieel aan verwarming bijdraagt, en eveneens aan koeling – dus een vermindering van raamventilatie. Hoeveel de besparing per teler is, is afhankelijk van het teeltklimaat en de grootte van de installatie, vertelt De Jong. ‘De warmtebatterijen leveren deze energie direct aan de kas en op de locatie waar het nodig is, zonder warmtetransport of aanvullende elektriciteit voor pompen of andere installaties. Daarnaast bespaart de kweker nog meer energie, omdat hij minder verliezen heeft die inherent zijn aan het verwarmen met een gasketel of wkk.’
Faseverandering van het PCM zorgt voor koeling bij warmteoverschot en verwarming bij een tekort, vergelijkbaar met handwarmers.
Dag/nacht-buffer
Thermeleon past de warmtebatterij aan op elk specifiek kasklimaat, zodat deze als een compleet passieve dag/nacht-buffer kan functioneren. De kas zal bij een warmte-overschot veel minder snel oververhitten en verliest minder snel warmte bij een warmtetekort. Zelfs op winterdagen, als de zon maar één uur doorbreekt, is dat al genoeg om de batterijen te laden en de kas ’s nachts extra te verwarmen. Als er geen warmte-overschot is, bijvoorbeeld op bewolkte winterdagen, dan zal de warmtebatterij ook geen warmte uit de kas opnemen.
Energiebesparing
‘Sinds 2021 meten we aan verschillende productvarianten van de warmtebatterij. Sinds 2023 komen daar de resultaten bij van de praktijkproef bij Koppert Cress. We voeren zowel lokale als globale metingen uit, waar we ook gebruikmaken van de aanwezige meetsystemen in de kas. Dit leidt nu tot een energiebesparing in een range tussen 10 en 30 procent. De exacte besparing is afhankelijk van de wijze waarop de kweker de techniek integreert, maar ook de grootte van de installatie en het absolute energiegebruik van de teler. Daarnaast gebruiken sommige telers naast actieve verwarming ook actieve koeling. Als een teler actief koelt dan draagt de warmtebatterij extra bij aan de totale energiebesparing.
Informatie
- https://thermeleon.nl/
Tekst: Rob van Mil
Fotografie: (met dank aan Koppert Cress) Aidan Salazar en Bart Kouwenhoven